Chương 21: Yên Vương giết hàng trăm trung thần, Giáo phường đày biết bao liệt nữ

Ngày Kiến Văn Đế rời Thần Nhạc Quán theo đường bí mật cũng chính là ngày Đường Tái Nhi dựng nghĩa cần vương ở phương bắc, còn Yên Vương Chu Đệ đã vào Kim Lăng và lên ngôi. Một cây bút không thể cùng lúc kể hết ba nơi, vì vậy câu chuyện tạm dừng bước chân của Nguyệt Quân để nói rõ cơn biến động xảy ra trong kinh thành.

Khi quân Yên vừa vào Kim Xuyên Môn, một viên ngự sử tên Liên Doanh bất chấp đại quân, đứng chặn đường quát mắng Yên Vương là kẻ phản nghịch. Ông bị quân sĩ giết tại chỗ, nhưng khí phách khiến Chu Đệ cũng phải kinh sợ.

Trái với Liên Doanh, nhiều quan viên khác lập tức ra nghênh đón tân chủ. Trong số ấy không ít người vốn từng nhận ân Kiến Văn nhưng nay lại quay sang triều mới. Yên Vương được họ hộ giá vào điện, nhanh chóng tuyên bố đăng cơ.

Muốn danh nghĩa của mình được thiên hạ thừa nhận, Chu Đệ cần một bài chiếu lên ngôi do người có danh vọng viết. Quần thần tiến cử Phương Hiếu Nhụ, người nổi tiếng học vấn và khí tiết.

Phương Hiếu Nhụ được đưa tới điện nhưng nhất quyết không chịu soạn chiếu. Yên Vương nói mình chỉ noi Chu Công phò Thành Vương, Phương Hiếu Nhụ liền hỏi Kiến Văn Đế ở đâu. Chu Đệ bảo hoàng đế đã chết trong cung, ông lại hỏi vì sao không lập con của Kiến Văn. Khi Chu Đệ nói đó là việc nhà họ Chu, Phương Hiếu Nhụ càng không chịu cúi đầu.

Cuối cùng ông chỉ viết mấy chữ lên án Yên Vương rồi ném bút xuống.

Chu Đệ nổi giận, đem cả gia tộc và người có quan hệ với Phương Hiếu Nhụ ra trị tội. Rất nhiều người vô tội bị liên lụy. Tác giả đặc biệt dùng đoạn này để cho thấy cuộc đổi ngôi không dừng ở chiến trường, mà lan thành một đợt thanh trừng nhằm buộc thiên hạ im tiếng.

Sau Phương Hiếu Nhụ lại có nhiều đại thần khác không chịu viết chiếu, không chịu công nhận niên hiệu mới hoặc công khai mắng Yên Vương. Hồ Nhuận, Cao Tường, Tư Trung, Bạo Chiêu và nhiều quan viên lần lượt gặp nạn. Người thì bị xử tử, người bị liên lụy cả gia đình, người thân bị đày đi nơi khác. Không ít con cháu còn nhỏ cũng bị giam giữ để ngăn hậu họa.

Tư Trung chính là người từng được Đồng Thuần Phong xem tướng nhiều năm trước. Ông biết trước gia đình có đại nạn mà vẫn chọn giữ tiết. Nhờ đã cho trưởng tử Tư Thao trốn khỏi nhà từ sớm, tông mạch Tư gia mới không hoàn toàn bị cắt đứt.

Những gia đình từng theo Kiến Văn cũng bị tra xét rất gắt. Quan nào đã cáo quan ẩn đi bị truy tìm. Con cháu người từng làm quan dưới niên hiệu Kiến Văn bị hạn chế đường khoa cử và quan lộ. Kẻ nào che giấu người bị truy bắt cũng có thể bị ghép tội.

Trong số những người vẫn âm thầm tôn Kiến Văn có Quách Nhậm. Ông đặt thần vị Kiến Văn trong nhà, cứ ngày sóc vọng lại hành lễ, nói:
“Vua còn, làm tôi chưa dám chết.”

Việc bị phát giác. Quách Nhậm bị bắt, con trưởng cũng chịu liên lụy, còn con nhỏ Quách Kim Sơn Bảo bị giam. Ba con gái bị đưa tới Giáo phường.

Tình cảnh tương tự xảy ra với nhiều nhà khác. Có người bỏ quan đi tìm tung tích Kiến Văn, bị bắt vì lời tố cáo. Có người bí mật chép lại sự thật bốn năm Kiến Văn, không chịu sửa lịch sử theo triều mới, rồi bị xử tội. Có người chỉ vì từng chủ trương phòng Yên hoặc từng đàn hặc người thân Yên phủ mà cũng bị lôi lại vụ cũ.

Đạo Diễn thấy lòng người chưa phục, khuyên Chu Đệ phải dùng biện pháp mạnh. Ông viết ra hàng loạt chữ “sát”, cho rằng nếu cứ để quan cũ và con cháu họ tự do, sớm muộn sẽ có người dựng cờ phục Kiến Văn.

Triều Vĩnh Lạc vì thế ban lệnh kiểm soát rộng khắp. Nhiều cựu thần phải định kỳ trình diện, không được rời địa phương; con cháu bị cấm ra làm quan. Những người trước đây bỏ chức ẩn trốn bị lùng tìm, thưởng tiền cho người tố giác.

Nhưng càng ép, số người giữ lòng cũ càng xuất hiện.

Ở nhiều địa phương có quan không chịu nhận chiếu Vĩnh Lạc. Có người công khai mắng sứ giả. Có người bỏ chức, có người khởi nghĩa nhưng thất bại. Nhiều gia đình phải tản đi để giữ lấy một người con, mong về sau còn người nối chí.

Tác giả ghi lại rất nhiều tên tuổi trung nghĩa, nhưng không phải để khoe số người chết. Điều ông muốn nhấn mạnh là cùng một biến cố đã thử lòng cả quan lại lẫn dân thường: có kẻ vừa thấy thế đổi liền cúi đầu, lại có người biết chống tất thua vẫn không chịu nhận điều mình cho là trái nghĩa.

Đáng thương nhất là phụ nữ và trẻ nhỏ của các nhà bị kết tội.

Họ không tham dự triều chính, nhưng vì chồng, cha hay anh em chống Yên mà bị bắt chung. Nhiều phụ nữ được phát xuống Giáo phường. Trong con mắt triều đình mới, đó là hình phạt dành cho gia quyến phản thần; trong cách nhìn của tác giả, chính những người không có quyền lựa chọn ấy lại trở thành bằng chứng cho mức độ khốc liệt của cuộc trả thù chính trị.

Đạo Diễn chủ trương phải cắt sạch gốc rễ của lực lượng Kiến Văn. Chu Đệ nghe theo phần lớn, nhưng thế tử Cao Sí vốn tính nhân hậu nhiều lần thấy việc truy bắt quá mức, trong lòng bất an.

Bên ngoài kinh thành, vẫn còn những viên quan dấy binh. Diêu Thiện ở Tô Châu từng mời người có tài cùng tổ chức nghĩa dũng; Vương Tấn ở Ninh Ba cũng tuyển quân cần vương. Nhiều cuộc nổi dậy nhanh chóng thất bại vì thế quân Yên đang mạnh, nhưng tin ấy chứng tỏ thiên hạ chưa hoàn toàn quy phục.

Phò mã Mai Ân cũng bị nghi kỵ. Ông từng giữ Hoài An, cự tuyệt Yên Vương mượn đường. Sau khi Chu Đệ lên ngôi, Mai Ân bị gọi về triều rồi không lâu sau chết trong một vụ việc mờ ám. Khi người thực hiện khai rằng làm theo mật ý từ trên, triều đình lập tức xử họ để dập tiếng.

Từ đó, nhiều quan viên trong thiên hạ vì sợ liên lụy không còn dám công khai kháng chiếu.

Nhưng sự im lặng không có nghĩa là lòng người đã đổi.

Bào Thái Thái trước khi trở lại Thanh Châu đã nhìn thấy rất nhiều phụ nữ của các nhà trung nghĩa bị gom vào Giáo phường, còn trẻ nhỏ bị giam trong ngục. Bà ghi nhớ tên tuổi, nơi giam và quan hệ từng nhà.

Bởi vậy khi về tới Tá Thạch Trại ở cuối Chương 20, bà mới nói với Nguyệt Quân rằng những người ấy cần được cứu ngay. Nếu chỉ lo đánh thành chiếm đất mà để con cháu trung thần chết dần trong ngục hoặc bị phân tán khắp nơi, thì cuộc cần vương dù thắng cũng đã mất một phần ý nghĩa.

Nguyệt Quân nghe xong lập tức quyết định:
“Trung thần giữ nghĩa cho vua. Ta đã lấy danh cần vương thì phải giữ lấy hậu nhân của họ.”

Bào Thái Thái và Mạn Đà Ni nhận việc.

Một cuộc giải cứu âm thầm bắt đầu ngay giữa kinh thành Vĩnh Lạc.