Chương 16: Trăm vạn quân triều tan dưới tay kẻ bất tài, ba nghìn nghĩa sĩ giúp Thiết công đại thắng

Sau trận Chân Định, Trình Tế từng nhiều lần can Cảnh Bỉnh Văn nhưng không được nghe, trước đó đã gửi tấu về triều đình. Các đại thần tưởng hai người văn võ bất hòa nên định gọi Trình Tế về. Chưa kịp quyết thì tin đại bại đã tới. Kiến Văn Đế nổi giận, triệu cả Cảnh Bỉnh Văn lẫn Trình Tế về kinh.

Hoàng đế hỏi ai có thể thay làm đại tướng.

Hoàng Tử Trừng tiến cử Tào Quốc Công Lý Cảnh Long. Kiến Văn Đế nghe theo, trao tiết việt, cho quyền tiện nghi hành sự, lại tự dẫn bá quan ra tiễn. Lý Cảnh Long thống lĩnh danh nghĩa năm mươi vạn quân, hơn hai trăm tướng tá, tiến về Đức Châu.

Trước đó, Giang Âm Hầu Ngô Cao đang trấn Liêu Đông đã nhận mật lệnh, cùng Cảnh Hoàn, Dương Văn đánh Sơn Hải Quan để phối hợp phá Yên. Nghe Cảnh Bỉnh Văn thất bại, họ chuyển sang đánh Vĩnh Bình.

Đạo Diễn nói với Yên Vương:
“Chân Định, Bảo Định đã yên; nay nên cứu Vĩnh Bình để giữ hai cánh.”

Chu Đệ trở quân. Trên đường nghe triều đình thay tướng, ông ban đầu kinh hãi, nhưng biết người tới là Lý Cảnh Long thì bật cười:
“Triều đình đem năm mươi vạn quân giao cho một công tử chưa từng trải trận, ấy là tự làm hại mình.”

Ông kể năm điều khiến Lý Cảnh Long khó thắng: quân kỷ lỏng, lệnh không nghiêm; quân phương nam không quen rét miền bắc; lương thảo chuẩn bị kém; chủ tướng ít mưu lại kiêu; hơn nữa tự phụ, thích lời nịnh, không nghe người thẳng.

Yên Vương quyết định đánh nhanh Vĩnh Bình rồi rời Bắc Bình đủ xa để dụ Lý Cảnh Long tới vây thành. Thế tử Cao Sí được giao giữ Bắc Bình cùng Đạo Diễn, chỉ thủ không ra chiến.

Chu Đệ một ngày một đêm tới Vĩnh Bình. Ngô Cao nghe tiếng đã sợ vì danh thắng của quân Yên, cuối cùng không giữ nổi thế trận, phải lui về Liêu Đông.

Yên Vương nhân đó lại tiến về Đại Ninh.

Lý Cảnh Long thấy Chu Đệ rời xa, tưởng thời cơ đã đến, lập tức đem đại quân ép tới Bắc Bình, dựng nhiều doanh lũy và liên tục khiêu chiến. Đạo Diễn cùng thế tử giữ thành rất chắc.

Một viên tướng triều đình là Cù Năng cùng hai con trai Cù Chí Nhi và Cù Điêu Nhi dẫn đội quân nhỏ phá được Trương Dịch Môn. Nhưng khi Cù Năng cần quân sau tiếp ứng thì không ai dám vào. Lý Cảnh Long lại ghen công, truyền lệnh không cho tiến sâu, bắt chờ đại quân hôm sau cùng đánh.

Cơ hội vì thế mất.

Quân Yên lập tức phản kích, lấp chỗ hổng. Đạo Diễn cho tưới nước lên mặt thành trong đêm rét, khiến nước đóng băng thành một lớp cứng, hôm sau quân triều đình càng khó công phá.

Lý Cảnh Long đang lúng túng thì Yên Vương từ Đại Ninh trở lại.

Trên đường, Chu Đệ gặp sông Bắc Hà dâng cao không có thuyền. Ông khấn nếu trời giúp mình thì xin nước đóng băng. Đêm ấy mặt sông quả nhiên đông đủ để kỵ binh vượt qua.

Yên quân tiến cực nhanh, đánh tan tiền quân triều đình rồi thẳng tới Trịnh Bá Thôn, nơi Lý Cảnh Long đặt chín doanh. Chu Đệ chia tướng mỗi người đánh một trại, còn mình thúc kỵ binh vào trung quân.

Quân triều đình vốn đã nghe tin tiền quân thua nên tâm lý dao động. Yên quân lại có nhiều kỵ sĩ mới thu từ vùng biên, khí thế rất mạnh. Chín doanh nhanh chóng rối loạn.

Trong thành, Đạo Diễn thấy quân Yên tới liền cho quân thủ thành mở cửa đánh ra tiếp ứng. Lý Cảnh Long thấy thế bất lợi, tự mình rút trước. Quân dưới không còn thấy cờ đại tướng thì tan theo, bỏ rất nhiều lương thảo, xe cộ và khí giới.

Lý Cảnh Long chạy về Đức Châu.

Yên Vương vào Bắc Bình, được Đạo Diễn cùng văn võ chúc mừng. Nhưng ông không tự mãn:
“Địch tuy thua nhưng số quân còn rất đông. Nếu chờ tới mùa xuân để họ chỉnh đốn, sẽ khó đánh hơn. Phải khiến họ liên tục chạy cứu, rét đói, mỏi mệt rồi mới phá.”

Ông đưa quân qua Tử Kinh Quan, lần lượt uy hiếp Quảng Xương, Úy Châu, Đại Đồng. Lý Cảnh Long quả nhiên phải dẫn quân đi cứu. Quân phương nam không quen rét, đường sá khó khăn, nhiều người kiệt sức, tinh thần càng giảm.

Cảm thấy mất mặt, Lý Cảnh Long lại hợp với Quách Anh, Ngô Kiệt, gom khoảng sáu mươi vạn quân, ba đường tiến về Bạch Câu Hà.

Yên Vương sai Trương Ngọc, Khâu Phúc đi trước giữ địa thế rồi dẫn đại quân tới sau.

Đêm trước trận đánh, trong doanh Yên xảy ra một số hiện tượng lạ: dây cung tự rung, binh khí phản ánh lửa giữa gió lạnh. Chu Đệ coi đó là điềm thắng, truyền quân nghỉ đủ rồi sẵn sàng.

Tiền quân triều đình có Bình An và Cù Năng, đều là tướng thiện chiến. Hai bên đánh giằng co rất lâu. Nhiều tướng Yên lần đầu gặp sức kháng cự mạnh đến vậy.

Ngày hôm sau, Bình An tiếp tục giao chiến quyết liệt. Trần Hanh, người trước từng hàng Yên, bị đánh bại và chết trong trận.

Yên Vương tự ra trận, gặp Cù Năng. Hai bên giao chiến rất lâu không phân thắng bại. Cù Điêu Nhi từ xa bắn trúng phần trang sức trên mũ Yên Vương, khiến Chu Đệ kinh hãi phải tạm rời tuyến đầu.

Cù Năng nhân thế xông sâu, quân triều đình gần như chiếm ưu thế. Quách Anh, Ngô Kiệt đều thúc quân đánh mạnh. Yên quân bắt đầu dao động.

Đúng lúc ấy một lực lượng kỵ binh biên tái mà Yên Vương từng liên kết kéo tới trợ chiến. Cùng lúc gió bắc nổi lớn, cát bụi bay mù. Quân Yên ở đầu gió còn nhìn rõ, quân triều đình ở cuối gió gần như không phân biệt được đội ngũ.

Thế trận đảo ngược.

Cù Năng cùng con lớn bị vây, tử trận. Bình An và Cù Điêu Nhi bị thương phải rút. Yên Vương còn dùng lửa theo chiều gió ép quân triều đình lui. Lý Cảnh Long một lần nữa không giữ được toàn quân, chạy về phía nam.

Trận Bạch Câu Hà kết thúc bằng thất bại rất nặng cho triều đình. Lý Cảnh Long chỉ còn ít người hộ tống chạy về Từ Châu.

Nhưng giữa lúc các đại quân lần lượt tan, ở Tế Nam lại xuất hiện một người có thể giữ được lòng quân: Tham chính Thiết Huyễn.

Nghe tin Yên binh chắc chắn sẽ tới, Thiết Huyễn chiêu mộ ba nghìn nghĩa dũng, cùng Cao Nguy, Cao Hàm Ninh uống rượu thề chết giữ thành.

Đúng lúc Cù Điêu Nhi, con Cù Năng, thất lạc đại quân và tới xin theo. Cha và anh chàng đều đã chết vì triều đình, nên Thiết Huyễn rất thương, lập tức thu dụng.

Yên Vương sai con thứ Cao Hú đi trước. Cù Điêu Nhi xin ba trăm tráng sĩ ra chặn. Hai thiếu tướng giao chiến rất lâu, Cao Hú còn định khuyên:
“Cha anh đã chết, anh còn trẻ. Theo Yên Vương rồi cũng có thể lập công phong hầu.”

Cù Điêu Nhi nổi giận, nhất quyết không hàng. Hai bên bất phân thắng bại, tối đến cùng rút.

Yên Vương nghe nói Thiết Huyễn là người trung nghĩa, trước tiên gửi thư dụ hàng. Ông tự ví mình với Chu Công, nói chỉ muốn “thanh quân trắc”, trừ gian thần.

Thiết Huyễn cùng Cao Nguy, Cao Hàm Ninh đọc xong chỉ cười. Cao Hàm Ninh viết một bài luận phản bác: Chu Công giúp Thành Vương vì vua còn nhỏ và cuối cùng trao trả quyền; còn Yên Vương ở ngoài phiên lại tự khởi binh chiếm đất. Nếu thật chỉ muốn cứu triều đình, hãy giải tán quân, nộp người xúi giục, đưa con tin vào kinh. Lấy danh “thanh quân trắc” để đánh vua giống chuyện Ngô Vương Lưu Tỵ đời Hán hơn là Chu Công.

Yên Vương đọc thư rất giận, cho quân khiêu chiến.

Thiết Huyễn tự ra trước trận, nói thẳng:
“Bề tôi trung không xét chức lớn nhỏ. Điện hạ là phiên vương, vốn phải làm thành lũy cho xã tắc. Nay lại tự đem quân đánh triều đình, sao gọi là cứu xã tắc?”

Chu Đệ nhắc Tề Thái, Hoàng Tử Trừng tước phiên.

Thiết Huyễn đáp:
“Không phải phiên vương nào cũng bị tước. Người có tội mới bị trị. Điện hạ lấy hai đại thần làm cớ chẳng khác gì thất quốc đời Hán lấy Triều Thác làm danh nghĩa.”

Yên Vương nổi giận, truyền đánh.

Ba nghìn nghĩa sĩ Tế Nam dùng đội hình chặt chẽ, nhờ địa thế thành trì và tinh thần liều chết mà đánh lui đợt xung phong đầu. Chu Đệ vây thành suốt ba tháng vẫn không hạ được.

Đạo Diễn đề nghị dẫn nước từ các khe núi để phá thành.

Nước dâng sát tường, dân trong thành hoảng sợ. Thiết Huyễn lại quyết dùng chính cơ hội ấy đặt bẫy. Ông cho người giả khóc, nói dân muốn hàng vì sợ chết chìm, rồi để đại diện dân ra ngoài xin Yên Vương đích thân vào thành.

Chu Đệ tin.

Nước được rút. Dân chúng cầm hương ra đón. Yên Vương chỉ đem ít kỵ binh vượt cầu tiến vào. Khi ông vừa qua cổng, cơ quan sắt trên thành được thả xuống quá sớm, chỉ trúng phần trước ngựa chứ không giữ được người. Chu Đệ ngã nhưng lập tức đổi ngựa trốn khỏi cổng trước khi cầu được kéo lên.

Thoát chết, Yên Vương nổi giận, ra lệnh đánh thành dữ dội.

Thiết Huyễn liền viết thần vị Minh Thái Tổ, treo lên những đoạn thành bị công kích. Quân Yên không dám phá mạnh vì sợ mang tiếng bất kính với tổ tiên.

Đêm sau, Thiết Huyễn cho con trưởng cùng Cù Điêu Nhi dẫn nghĩa sĩ đánh tập kích doanh Yên, thu được thắng lợi.

Chẳng bao lâu Bình An, Thịnh Dung gom được khoảng bảy vạn tàn quân tới cứu Tế Nam. Thiết Huyễn mở thành đánh ra, khiến Yên quân bị ép hai phía và phải rút.

Triều đình giành lại Đức Châu, sĩ khí phục hồi.

Yên Vương lui về Hà Gian hỏi kế. Đạo Diễn bảo tạm bỏ quân của Bình An, Thịnh Dung mà đánh những nơi yếu để lấy lại thanh thế. Quân Yên đánh hạ Thương Châu rồi tiếp tục xuôi nam.

Thiết Huyễn đoán Yên Vương muốn men vận hà đi thẳng về Kim Lăng, nên cùng Thịnh Dung bám phía sau, cắt đường tiếp tế và chờ thời cơ đánh.

Hai bên gặp nhau tại Đông Xương.

Thiết Huyễn biết Yên Vương thường dùng kỵ binh vòng đánh sau lưng, nên bí mật bố trí bẫy và đội quân chờ ở hậu trận. Ông lại bày trận hình như cố ý mở giữa để dụ Chu Đệ lao vào.

Yên Vương cười, tưởng đã nhìn thấu:
“Họ muốn dùng hai cánh khép lại. Ta sẽ đánh xuyên trung tâm.”

Trương Ngọc đề nghị mình vòng đánh sau.

Nhưng chính đó là điều Thiết Huyễn chờ.

Khi Trương Ngọc xông tới hậu trận, quân triều đình phát động cơ quan mai phục. Trương Ngọc, viên đại tướng số một của Yên Vương, tử trận.

Chu Đệ lúc này đã bị bao vây. Thiết Huyễn nhiều lần ra hiệu các cánh quân ép theo hướng Yên Vương định thoát, nhưng vì Kiến Văn Đế từng dặn không được giết chú mình, quân triều đình vẫn muốn bắt sống hơn là hạ sát.

Cù Điêu Nhi áp sát được Chu Đệ, nhưng Chu Năng, Cốc Doãn và Cao Hú dẫn quân liều sức phá vòng, cuối cùng cứu Yên Vương thoát ra.

Yên quân đại bại.

Từ những đạo quân hàng chục vạn dưới tay Lý Cảnh Long cho tới ba nghìn nghĩa sĩ của Thiết Huyễn, chương này chỉ ra một điều rất rõ: thắng bại không chỉ nằm ở con số. Một chủ tướng bất tài có thể làm tan cả đại quân; một người có lòng và biết dùng người lại đủ sức giữ một tòa thành trước cường địch.